Veilige seksspeeltjes: de complete gids over sextoy-materialen

Je zou er niet meteen bij stilstaan als je een nieuwe vibrator of dildo bestelt, maar het materiaal van je seksspeeltje maakt echt een verschil. Niet alleen voor hoe het aanvoelt, maar ook voor je gezondheid. De markt voor seksspeeltjes is gigantisch gegroeid, maar de regelgeving is daar lang niet in meegegroeid. Het gevolg? Er worden gewoon speeltjes verkocht van materialen die je lichaam irriteren, infecties kunnen veroorzaken of in het ergste geval schadelijke stoffen afgeven.

In deze gids leggen we je precies uit welke sextoy-materialen veilig zijn, welke je beter kunt vermijden, waarom bepaalde populaire materialen een probleem zijn, wat de nieuwe internationale norm ISO 3533 inhoudt en wat de huidige stand van wetgeving is. Geen onnodige paniek, wél eerlijke en volledige informatie.

Tesstesst en veilige seksspeeltjes: van dag één ons ding

Bij Tesstesst zetten we ons al sinds het begin van de website in voor veilige seksspeeltjes. Dat doen we niet alleen in onze reviews (waar we altijd transparant zijn over het materiaal van elk speeltje dat we testen), maar ook door actief deel te nemen aan bredere gesprekken over veiligheid in de industrie. Zo hebben we in 2021 meegewerkt aan het proces rondom ISO 3533, de eerste internationale norm ooit specifiek voor seksspeeltjes. Daar lees je verderop alles over.

We geloven dat iedereen recht heeft op eerlijke informatie over wat er nu eigenlijk in hun seksspeeltje zit. Want als je het zelf niet weet, wie vertelt het je dan? De verpakking? Die mag, zoals je straks zult lezen, juridisch gezien gewoon liegen.

Geen regelgeving? Nee, echt niet

In Nederland, en in de meeste andere landen, vallen seksspeeltjes juridisch gezien onder "novelty-producten": gebruiksartikelen voor recreatief gebruik. Dat klinkt onschuldig, maar het betekent concreet dat fabrikanten niet hoeven te bewijzen dat hun product veilig is voor intern gebruik. Er zijn geen verplichte labtests, geen onafhankelijke keuringen, geen materiaalcertificering.

Dit heeft een directe consequentie: een fabrikant kan in China "siliconen" op het label laten drukken, terwijl het product dat helemaal niet is. Niemand die het tegenhoudt. Niets op de verpakking hoeft een greintje waarheid te bevatten. Termen als "body safe", "medisch siliconen" of "ftalatenvrij" klinken geruststellend, maar zijn juridisch gezien niet afdwingbaar of controleerbaar.

Dat wil overigens niet zeggen dat álle speeltjes gevaarlijk zijn. Verre van dat. Maar het betekent wél dat je als consument zelf je huiswerk moet doen. En dat de tekst "For Novelty Use Only" die je op veel verpakkingen ziet, geen veiligheidswaarschuwing is maar gewoon een juridische ontsnappingsroute: als een product als curiositeit wordt geclassificeerd in plaats van als medisch hulpmiddel, hoeft het niet aan strenge veiligheidseisen te voldoen.

Wat de labtests ons vertelden: en wat ze nét niet zeggen

Er zijn door de jaren heen een aantal onafhankelijke labtests uitgevoerd op seksspeeltjes, en de resultaten vertellen een interessant verhaal over hoe de industrie is veranderd.

Midden jaren 2000: het Deense ministerie van Milieu testte een grote hoeveelheid seksspeeltjes. De resultaten waren ronduit slecht: hoge concentraties ftalaten en andere schadelijke stoffen. Tegelijkertijd deden Smitten Kitten en Badvibes.org in 2006 de eerste systematische privélabtests. Ook daar: zorgwekkende uitkomsten.

2014: Smitten Kitten stuurde opnieuw een reeks verdachte, poreuze speeltjes naar het lab. Verrassende uitkomst: alle geteste speeltjes werden als ftalatenvrij beoordeeld. Goed nieuws? Tot op zekere hoogte. Ftalaten zijn niet de enige schadelijke stof die in speeltjes kan zitten, en "ftalatenvrij" betekent niet automatisch veilig.

2017: Het Zweedse Kemikalieinspektionen publiceerde een studie waaruit bleek dat gevaarlijke chemicaliën in seksspeeltjes significant waren afgenomen. Bijna alle onderzochte speeltjes bleken vrij van verboden stoffen (PDF van het rapport).

Klinkt als goed nieuws, toch? Maar hier zit een addertje onder het gras: ondanks betere testresultaten blijven mensen reageren op bepaalde speeltjes: chemische brandwonden, irritaties, uitslag. De labtests meten op bekende, verboden stoffen. Wat er verder in zo'n speeltje zit aan nieuwe chemicaliën, oliën van onbekende kwaliteit of vluchtige organische stoffen (VOC's) die vrijkomen als het materiaal afbreekt, valt buiten het standaard testpanel.

Conclusie: de industrie is verbeterd, maar "ftalatenvrij" is nog geen eindbestemming.

Twee vragen die alles bepalen

Als je wilt weten of een speeltje veilig is voor intern gebruik, zijn er eigenlijk maar twee vragen die ertoe doen:

1. Is het materiaal niet-giftig? Geeft het geen schadelijke stoffen af die via je slijmvliezen in je bloedbaan terechtkomen?
2. Is het materiaal niet-poreus? Kunnen bacteriën, schimmel en gist zich niet nestelen in het materiaal?

Die tweede vraag wordt veel te vaak vergeten. Een poreus speeltje is nooit echt schoon te krijgen, ook niet met uitvoerig wassen. Micro-organismen kruipen in de poriën en blijven daar zitten. Gebruik je het speeltje herhaaldelijk, dan introduceer je elke keer opnieuw bacteriën of schimmel in je lichaam. Dat hoeft niet giftig te zijn om voor problemen te zorgen: herhaalde schimmelinfecties, bacteriële vaginose en andere vaginale klachten kunnen direct verband houden met poreuze speeltjes.

En dan is er nog een derde factor die mensen onderschatten: stabiliteit van het materiaal. Een speeltje dat nu niet giftig is, kan dat over een paar maanden wél zijn, namelijk als het materiaal begint af te breken, oliën vrijgeeft en nieuwe chemische verbindingen vormt. Dit is geen theorie; het is zichtbaar als je goedkope speeltjes lang genoeg bewaart.

Wat er écht met goedkope speeltjes gebeurt: het gesmolten-pot-experiment

Één van de meest overtuigende demonstraties van materiaalafbraak is het zogenaamde "melted jar"-experiment, dat voor het eerst werd opgezet door seksspeelgoedreviewers in de internationale community. Het idee is eenvoudig: stop verschillende seksspeeltjes van diverse materialen samen in een afgesloten pot en fotografeer de resultaten over een periode van maanden.

De resultaten zijn confronterend. Speeltjes van jelly, TPR en vergelijkbare materialen smelten samen, verkleuren dramatisch, vormen olieplassen op de bodem en laten bij aanraking een kleverig, chemisch residu achter. Ze fuseren met hun eigen verpakking. De geur die vrijkomt is scherp en chemisch.

Dit is wat die materialen in de loop der tijd doen: ook terwijl ze in jouw la liggen, ook terwijl jij ze gebruikt. Langzamer misschien, maar het proces is hetzelfde. Vluchtige organische stoffen (VOC's) worden afgegeven zodra het materiaal begint af te breken. Oliën sijpelen naar buiten. En als je het speeltje dan intern gebruikt, zijn die stoffen in direct contact met de slijmvliezen in je vagina of anus, plekken die chemicaliën razendsnel opnemen.

Een mooi detail: speeltjes van 100% siliconen die in dezelfde omstandigheden werden bewaard, vertoonden absoluut geen verandering. Geen fusie, geen verkleuring, geen geur. Dát is het verschil.

Ftalaten: wat je moet weten

Ftalaten zijn de bekendste boosdoeners in de wereld van seksspeeltjes. Ze zijn een groep chemicaliën die worden gebruikt als weekmakers in PVC en andere kunststoffen: zonder ftalaten zou PVC hard en broos zijn, met ftalaten wordt het zacht en buigzaam. Precies waarom ze zo handig zijn voor goedkope speeltjes.

Het probleem: ftalaten zijn endocriene verstoorders. Ze verstoren je hormoonhuishouding en zijn in verband gebracht met reproductieve problemen, schade aan lever en nieren, en mogelijke carcinogeniteit bij langdurige blootstelling. Slijmvliezen, zoals die in de vagina en anus, absorberen stoffen bovendien veel efficiënter dan gewone huid. De symptomen van acute blootstelling aan hoge concentraties kunnen zijn: hoofdpijn, krampen, misselijkheid en een branderig gevoel.

Maar let op: ftalaten zijn niet de enige zorg meer. Zelfs als een speeltje "ftalatenvrij" is: er kunnen andere schadelijke additieven, oliën van onbekende kwaliteit of reactieproducten van materiaalafbraak in zitten die niet standaard worden getest. "Ftalatenvrij" is een beginpunt, we zijn er nog niet.

Hoe weet je of een speeltje ftalaten bevat? Eerlijk antwoord: dat weet je niet van buitenaf. De enige manier om er zeker van te zijn is door materialen te kiezen die structureel geen weekmakers nodig hebben, zoals siliconen, glas of metaal.

Veilige sextoy-materialen: yay!

Tijd voor het goede nieuws. Er zijn veel geweldige materialen die volledig veilig zijn voor intern gebruik, makkelijk schoon te maken zijn en lang meegaan. Dit zijn de materialen die je zonder zorgen kunt kiezen voor veilige seksspeeltjes.

100% siliconen: de gouden standaard

Siliconen is de absolute winnaar. Het is niet-poreus, hypoallergeen, chemisch stabiel en gaat jaren mee. Bacteriën kunnen er geen grip op krijgen. Je kunt het steriliseren door het te koken (bovenste rek vaatwasser, geen zeeppoeder, of 5–8 minuten in kokend water) en het breekt niet af over tijd.

Je zult het ook tegenkomen als platina-siliconen (dat verwijst naar het uithardingsmiddel) of foodgrade-siliconen. Beide zijn uitstekend voor gebruik. "Medisch siliconen" klinkt indrukwekkend, maar is voor seksspeeltjes eigenlijk niet nodig, en aanzienlijk duurder om te produceren. Een speeltje dat claimt van "medisch siliconen" te zijn voor een belachelijk lage prijs? Wenkbrauwen omhoog.

Het allerbelangrijkste: het moet 100% siliconen zijn. Een "siliconenblend" of "silicone mix" is geen siliconen. Zodra je er iets anders aan toevoegt om het goedkoper te maken, verlies je precies de eigenschappen die het veilig maken. Meer daarover verderop.

Borosilicaatglas

Glas is steviger dan je denkt, volledig niet-poreus, gemakkelijk te steriliseren en geweldig voor temperatuurspel. Het meest gebruikte type is borosilicaatglas, hetzelfde materiaal als Pyrex-kookgerei, dus al bewezen veilig. Een goedkopere variant is sodakalkglas, ook veilig, maar iets minder bestand tegen plotselinge temperatuurwisselingen.

Twee punten om scherp op te zijn:

• Temperen (annealing): Kwaliteitsglas wordt door een lang verhittingsproces behandeld dat het extreem sterk maakt. Goedkope merken slaan dit over. Niet-behandeld glas is niet meteen gevaarlijk fragiel, maar is kwetsbaarder bij stoten of vallen. Je kunt dit thuis testen: kijk door het glas met een gepolariseerde lensbril. Gloeibehandeld glas toont een regenboogpatroon; onbehandeld glas niet.
• Geschilderd glas: sommige goedkope glazen speeltjes hebben een geschilderd patroon. Altijd vermijden: de verf is niet bedoeld voor intern gebruik en kan loslaten. Ingekleurd glas (waarbij de kleur door het glas heen zit) is wél prima.

Inspecteer je glazen speeltje vóór elk gebruik op scheurtjes of barsten. Bij de geringste beschadiging: direct weggooien. Echt.

Roestvrij staal van medische kwaliteit

Volledig niet-poreus, te steriliseren, hypoallergeen en gaat in principe eeuwig mee. Het voelt zwaar en luxueus aan, warmt snel op naar lichaamstemperatuur en is ideaal voor temperatuurspel. Njoy is het meest gerespecteerde merk in deze categorie, met producten als de Pure Wand die al jaren een klassieker zijn.

Aluminium

Aluminium is lichter dan staal, maar ook volledig veilig, mits voorzien van een lichaamsveiligepoedercoating. Een minder gangbaar materiaal in de markt maar een uitstekende keuze.

Geglazuurd keramiek

Veilig zolang het geglazuurd én op hoge temperatuur in een oven gebakken is. De glazuurlaag maakt het oppervlak niet-poreus. Keramische speeltjes zijn ook erg mooi, ideaal als je je nachtkastje ook nog eens wilt opfleuren.

ABS-plastic

Niet-giftig en je ziet het veel in de harde behuizing van vibrators. Het is enigszins poreus, waardoor steriliseren niet mogelijk is. Maar voor uitwendig gebruik of als je het niet deelt, prima. Was het na elk gebruik goed met zeep en water.

Hout (maar alleen bij de juiste afwerking)

Klinkt misschien gek, maar het kan heel veilig zijn, mits de afwerkingscoating van topkwaliteit is. Hout zelf is poreus, maar een goede beschermende lak sluit het oppervlak volledig af. Vraag altijd naar de specificaties van de coating voor je koopt.

Natuursteen

Steen kan niet worden afgedicht, alleen gepolijst. De poreusheid verschilt per steensoort, en hoe die mineralen zich gedragen bij langdurig intern gebruik is niet goed onderzocht. Voor kortdurend gebruik is het waarschijnlijk geen probleem, maar het is een grijs gebied. Kies bij steen altijd voor een gespecialiseerde maker die transparant is over het type steen.

Sextoy materialen om te vermijden

Jelly, Jellee, Gel en aanverwanten

De aartsboef van de seksspeeltjeswereld. Jelly voelt zacht aan, ziet er kleurrijk uit, is spotgoedkoop, maar zit vol problemen. Bijna altijd gemaakt van PVC met ftalaten als weekmakers. Sterk poreus, breekt af over tijd, geeft oliën en vluchtige stoffen af en kan letterlijk fuseren met de eigen verpakking als je het lang genoeg bewaard. De mogelijke gevolgen van gebruik: irritatie, chemische brandwonden, herhaalde infecties en bij langdurige blootstelling mogelijk ook systemische effecten van ftalatenabsorptie. Niet de deal die het lijkt voor een speeltje van €8.

PVC en vinyl

PVC en vinyl zijn de basisvorm van het probleem; jelly is in feite een variant hiervan. Dezelfde weekmakers, even poreus, breekt af. Sterk te vermijden voor intern gebruik.

Rubber en latex

Poreus en potentieel gevaarlijk voor mensen met een latexallergie. Claims als "huidveilig rubber" of "latexvrij" op de verpakking zijn niet onafhankelijk geverifieerd. Rubber breekt ook snel af en is moeilijk schoon te houden. Er zijn betere alternatieven.

CyberSkin, UR3, FutuRotic, Fanta Flesh, NeoSkin en vergelijkbare namen

Allemaal handelsnamen voor materialen die zo realistisch mogelijk moeten voelen. Ze slagen daar aardig in, maar ze zijn ook sterk poreus, instabiel en scheiden oliën af. Als een speeltje er superrealistisch uitziet qua textuur, het is geen Fleshlight en het is geen siliconen: dan zit je waarschijnlijk in deze categorie. Niet geschikt voor herhaald gebruik.

TPE, TPR, elastomeer, SEBS en "siliconenblends"

De meest genuanceerde categorie. TPE en TPR zijn op zichzelf niet aantoonbaar giftig, maar er zijn stevige maar-en's:

• Poreus: Bijna altijd poreus genoeg om bacteriën en schimmel vast te houden. Niet steriliseerbaar.
• Weekgemaakt met minerale olie: Van onbekende kwaliteit, kan vrijkomen bij gebruik.
• Instabiel: Begint na een paar maanden af te breken: scheuren, zwarte vlekjes, vreemde geuren. Dit zijn signalen om het speeltje weg te gooien.
• Onbekende toevoegingen: Naast ftalaten kunnen er andere schadelijke stoffen in zitten die niet standaard worden getest.

Gebruik je toch TPE/TPR: was het grondig na elk gebruik, laat het volledig drogen, deel het nooit zonder condoom en vervang het na maximaal 8 tot 10 maanden.

En die "siliconenblend"? Die bestaat niet als veilig materiaal. Siliconen is een stabiel polymeer. Zodra je er goedkopere stoffen aan toevoegt, verlies je exact de eigenschappen die het veilig en duurzaam maken. Iedere "siliconenblend" is gewoon TPR of TPE met een aantrekkelijker label.

Sil-a-gel: een specifiek geval om te kennen

Sil-a-gel is geen materiaal, maar een toevoeging: een antibacterieel additief dat wordt gemengd in PVC-speeltjes. De claim: het remt bacteriegroei in de poriën. Klinkt logisch, maar in de praktijk hebben talloze gebruikers ernstige chemische brandwonden en irritaties gemeld na gebruik van producten met dit additief. Er zijn geen onafhankelijke veiligheidsstudies die aantonen dat Sil-a-gel veilig is voor intern gebruik. Het advies: vermijd producten met Sil-a-gel volledig.

Overzicht: alle sextoy materialen in één tabel

Materiaal	Veilig?	Poreus?	Steriliseerbaar?	Houdbaarheid
100% siliconen	✅ Ja	Nee	Ja	Jaren
Borosilicaatglas	✅ Ja	Nee	Ja	Jaren
Medisch roestvrijstaal	✅ Ja	Nee	Ja	Levenslang
Aluminium (met coating)	✅ Ja	Nee	Ja	Jaren
Geglazuurd keramiek	✅ Ja	Nee	Ja	Jaren
ABS-plastic	✅ Niet giftig	Licht	Nee	Jaren
Hout (bodysafe coating)	⚠️ Merkafhankelijk	Met coating: nee	Nee	Jaren
Natuursteen	⚠️ Grijs gebied	Ja	Nee	Jaren
TPE / TPR / elastomeer	⚠️ Niet giftig, risico's	Ja	Nee	8–10 maanden
"Siliconenblend" / SEBS	❌ Misleidend label	Ja	Nee	Maanden
Jelly / Gel / Jellee	❌ Nee	Sterk	Nee	Maanden
PVC / vinyl	❌ Nee	Sterk	Nee	Maanden
Rubber / latex	❌ Nee	Ja	Nee	Maanden
CyberSkin / UR3 / Fanta Flesh e.d.	❌ Nee	Sterk	Nee	Maanden
Sil-a-gel (additief in PVC)	❌ Nee	Sterk	Nee	Maanden

ISO 3533: eindelijk een internationale norm voor seksspeeltjes

In september 2021 werd een mijlpaal bereikt: de publicatie van ISO 3533:2021, de eerste internationale norm ter wereld specifiek voor seksspeeltjes. De volledige titel: Sex toys: Design and safety requirements for products in direct contact with genitalia, the anus, or both. De norm is ontwikkeld door het Zweedse Instituut voor Normalisering (SIS), mede op basis van Zweeds ziekenhuisonderzoek dat aantoonde dat slecht ontworpen seksspeeltjes voor een stijgend aantal spoedeisende hulpopnames zorgden. Ze is geldig in 165 van de 195 landen ter wereld.

Wij bij Tesstesst waren blij met deze ontwikkeling, en we hebben ons steentje bijgedragen aan het proces eromheen. Maar wat staat er nu eigenlijk in die norm?

Materiaalveiligheid en biocompatibiliteit

ISO 3533 vereist dat fabrikanten een Restricted Substance List (RSL) opstellen: een lijst van stoffen die niet aanwezig mogen zijn in materialen die in contact komen met slijmvliezen. De norm noemt een reeks stofgroepen die in elk geval op die lijst horen, waaronder ftalaten, organische tinverbindingen, polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's), bisfenol A, bepaalde metalen, N-nitrosaminen, azokleurstoffen en meer.

Bovendien moeten materialen die in contact komen met slijmvliezen aantoonbaar biocompatibel zijn. Fabrikanten kunnen dit aantonen door het eindproduct te testen via de ISO 10993-serie (biologische evaluatie van medische hulpmiddelen) of door uitsluitend materialen te gebruiken die al zijn goedgekeurd voor voedselcontact. Die tests moeten worden uitgevoerd door een geaccrediteerd laboratorium en worden beoordeeld door een toxicoloog.

Ontwerpeisen voor veilig gebruik

De norm stelt ook concrete ontwerpeisen. Zo moeten anale speeltjes zo zijn ontworpen dat ze niet kunnen worden ingeslikt door de endeldarm. Een duidelijke basis, flap of ander mechanisme dat dit voorkomt. En mocht een speeltje toch vastzitten, dan moet het ontwerp het medisch personeel in staat stellen om het te verwijderen met standaardinstrumenten. De achtergrond daarvoor is hard: uit klinisch onderzoek blijkt dat bij ernstige gevallen van vastgelopen voorwerpen in sommige ziekenhuisreeksen tot 50% van de patiënten een laparotomie (buikoperatie) nodig had.

Producten voor genitale omsluiting, zoals penisringen of kuisheidsapparaten, moeten door de gebruiker zelf veilig te verwijderen zijn, of anders met gewone huishoudelijke gereedschappen als een tang. Ze mogen nooit elektrisch gereedschap vereisen voor verwijdering. (Een logische eis, die toch niet voor iedereen vanzelfsprekend was.)

Temperatuur, trillingen en elektrische veiligheid

Speeltjes met verwarmingsfunctie mogen het oppervlak bij voorkeur niet warmer maken dan 41 °C en nooit warmer dan 48 °C, want daarboven begint weefselschade op te treden. Trillingen moeten worden geëvalueerd op mogelijke schade, en producten met elektrische stimulatie moeten door een gecertificeerd laboratorium veilig worden bevonden. Bij remote-controlled speeltjes moet het deel dat in contact is met het lichaam altijd een duidelijke, eenvoudige uitzetfunctie hebben.

Gebruikersinformatie: eindelijk verplicht

Wellicht het meest herkenbaar voor consumenten: ISO 3533 verplicht fabrikanten om op de verpakking te vermelden welk materiaal in contact komt met de geslachtsdelen of anus. Niet een vage claim, maar de feitelijke specificatie van het materiaal. Daarnaast zijn verplicht: reinigingsinstructies, bewaarinstructies, informatie over compatibiliteit met andere materialen (denk aan glijmiddelen), waarschuwingen voor wanneer je het product niet moet gebruiken, en, als het product latex bevat, een duidelijke latexmelding.

Vrijwillig, maar invloedrijk

Belangrijk om te weten: ISO 3533 is een vrijwillige norm. Fabrikanten zijn er niet wettelijk toe verplicht, tenzij een land of regio de norm in zijn wetgeving opneemt. Toch is de impact aanzienlijk: de norm geeft kopers, retailers en testlaboratoria een gemeenschappelijke taal en een duidelijk referentiekader. Fabrikanten die aantoonbaar aan ISO 3533 voldoen, kunnen dat vermelden op hun verpakking. Dat is inmiddels een onderscheidend kwaliteitskenmerk geworden.

De huidige regelgeving in Europa: wat is er veranderd?

De komst van ISO 3533 heeft de industrie in beweging gezet, maar op wetgevend vlak is de situatie in Europa genuanceerder.

De nieuwe EU General Product Safety Regulation (GPSR)

Op 13 december 2024 trad in de hele EU de nieuwe General Product Safety Regulation (GPSR, Verordening EU 2023/988) in werking, als vervanger van de oude General Product Safety Directive (GPSD) uit 2001. Dit is goed nieuws voor consumenten, want de GPSR heeft significante regels die de oude richtlijn miste:

• Direct werkzaam: De GPSR is een verordening, geen richtlijn. Dat betekent dat hij rechtstreeks geldt in alle EU-lidstaten zonder nationale omzetting. Er zijn dus geen verschillen meer tussen landen in hoe streng de handhaving is.
• Online marktplaatsen aansprakelijk: platforms zoals Amazon en AliExpress moeten zich registreren bij de EU Safety Gate, moeten samenwerken bij terugroepacties en zijn mede verantwoordelijk voor de veiligheid van producten die via hun platform worden verkocht. Dat is een fundamentele verandering.
• Snellere terugroepacties: Bij een ernstig veiligheidsrisico moeten incidenten binnen twee werkdagen worden gemeld.
• EU-verantwoordelijke verplicht: Niet-EU-fabrikanten moeten een EU-gevestigde partij aanwijzen die verantwoordelijk is voor naleving. Dat maakt handhaving een stuk eenvoudiger.
• Technische documentatie verplicht: Fabrikanten moeten technische documentatie bijhouden over de veiligheid van hun producten.

Maar: er is nog geen specifieke EU-wetgeving voor seksspeeltjes

Hier is de eerlijke boodschap: seksspeeltjes vallen onder de GPSR als gewone consumentenproducten, maar er is in Europa nog steeds geen sectorspecifieke wetgeving die fabrikanten verplicht om te testen op ftalaten, biocompatibiliteit of materiaaltransparantie. Het Europees Parlement stelde in een antwoord op een parlementaire vraag in 2023 uitdrukkelijk vast dat seksspeeltjes "niet worden gedekt door EU-regels" en slechts vallen onder de algemene productveiligheid.

ISO 3533 kan wél worden gebruikt als referentienorm om aan te tonen dat een product voldoet aan de veiligheidseisen van de GPSR, maar dat is een vrijwillige stap van de fabrikant, geen verplichting. De REACH-verordening beperkt bepaalde ftalaten in kunststoffen, maar bevat geen specifieke limieten voor seksspeeltjes als productcategorie.

Kortom: de situatie is verbeterd, maar de consument is nog steeds niet volledig beschermd door wetgeving alleen. Zelfkennis blijft de beste bescherming, en dat is precies waarom we deze gids schrijven.

Mythes die de wereld uit moeten

Mythe 1: "Met een condoom eromheen is het veilig"

Een condoom vermindert direct contact met het materiaal, wat al iets helpt. Maar het verhelpt het probleem niet. Jellymaterialen en vergelijkbare stoffen geven VOC's af die door het condoom heen kunnen migreren. Het materiaal breekt bovendien nog steeds af. Op langere termijn is een condoom om een onveilig speeltje geen structurele oplossing. Het is een pleister op een wond. Beter: koop gewoon veilige seksspeeltjes.

Mythe 2: "Siliconen smelt als het met ander siliconen in contact komt"

Volledig onwaar voor échte siliconen. Wat wél samensmelt, zijn speeltjes van jelly of TPR die als "siliconen" werden verkocht, maar dat niet waren. Twee speeltjes van 100% siliconen die maanden naast elkaar in een la liggen? Absoluut geen probleem.

Mythe 3: "Als het stinkt, is het geen siliconen"

Niet automatisch. Siliconen heeft op zichzelf nauwelijks geur, maar neemt geuren op uit zijn omgeving. Een lichte chemische geur bij aankomst is geen bewijs dat het nep is. Was het, laat het een dag luchten. Blijft een sterke rubbery of chemische lucht aanwezig? Dán is er meer reden tot twijfel.

Mythe 4: "Ftalatenvrij = veilig"

Ftalatenvrij wil zeggen dat de fabrikant claimt geen ftalaten te hebben toegevoegd. Er is geen onafhankelijke verificatie, geen wettelijke aansprakelijkheid als die claim niet klopt, en ftalaten zijn niet de enige potentieel schadelijke stof. Het is een beginpunt, meer niet.

Mythe 5: "Siliconen, silicon en silicagel zijn hetzelfde"

Absoluut niet. Siliconen (met -en) is het polymeermateriaal voor seksspeeltjes. Silicon is een halfgeleider voor computerchips. Silicagel zijn de kleine witte korrels in de zakjes die je in schoendozen vindt. Seksspeeltjes worden nooit van silicagel gemaakt, ook al beweren sommige twijfelachtige verkopers van wel.

Mythe 6: "Doorzichtig siliconen bestaat niet"

Wél waar dat doorzichtige speeltjes die worden verkocht als "siliconen" dat vaak niet zijn: het is dan TPR of TPE. Maar doorzichtig siliconen bestaat wél. Echte transparante siliconen heeft een matte, enigszins melkachtige ondertoon. TPR/TPE is helderder en voelt kleveriger aan. Twijfel? Doe de vlamtest.

Mythe 7: "'For Novelty Use Only' is een veiligheidswaarschuwing"

Dat is het niet. Het is een juridische ontsnappingsroute waarmee fabrikanten onder strenge veiligheidseisen uitkomen door hun product als "curiositeit" te classificeren in plaats van als medisch hulpmiddel. Het zegt niets, maar dan ook helemaal niets, over de kwaliteit of veiligheid van het speeltje.

Zelf testen: hoe weet je wat je in handen hebt?

Snelle checks

• Gevoel: Echt siliconen voelt fluwelig, bijna poederachtig aan. TPR voelt kleveriger of olieachtiger aan.
• Geur: Siliconen heeft weinig geur. Een sterke chemische of rubberachtige geur is een waarschuwingssignaal.
• Prijs: 100% siliconen kost meer om te produceren. Een "siliconen" speeltje voor €5 is vrijwel zeker geen echt siliconen.
• Merk en winkel: Koop je bij een gespecialiseerde, gerenommeerde winkel? Dan kun je er redelijkerwijs van uitgaan dat hun siliconen producten ook echt siliconen zijn.

Wat als je een reactie krijgt?

Branderig gevoel, irritatie, uitslag of zwelling tijdens of na gebruik? Stop onmiddellijk. Spoel het getroffen gebied grondig af met lauw water. Geen zeep of parfumproducten op de geïrriteerde huid. Koel voorzichtig af. Houdt de klacht aan of verergert die? Raadpleeg een arts. Gooi het speeltje weg en overweeg een melding bij de verkoper, zodat zij actie kunnen ondernemen bij de fabrikant.

Veilig kopen: waar let je op?

Koop bij gespecialiseerde winkels

De beste garantie op veilige seksspeeltjes is kopen bij een gespecialiseerde seksspeelgoedwinkel die zijn producten serieus neemt. Goede winkels kennen hun leveranciers, weten welke materialen worden gebruikt en screenen hun assortiment. Ze staan er met hun naam voor in.

Denk bijvoorbeeld aan winkels waar wij veel mee samenwerken, zoals:

• Easytoys
• Loveware
• Lovense

Grote platforms: extra voorzichtigheid geboden

Op platforms als Amazon en AliExpress is de kans op vervalsingen, misleidende labels en onbekende fabrikanten aanzienlijk. De nieuwe GPSR heeft platforms als Amazon verplichtingen opgelegd rondom productveiligheid, maar in de praktijk is handhaving complex en kost het tijd. Een nep-Lelo of nep-We-Vibe is van buiten identiek, maar gemaakt van volkomen andere materialen. Koop je toch via zo'n platform: doe grondig onderzoek naar het specifieke merk en de verkoper.

Merken die consequent goed scoren

Er zijn genoeg merken die consequent 100% siliconen of andere veilige materialen gebruiken. Denk aan Tantus, LELO, We-Vibe, Lovense, Njoy (staal). Geen uitputtende lijst; er zijn meer goede merken, maar het zijn namen die jarenlang consistent goed scoren.

Goedkoop is duurkoop

100% siliconen kost meer om te produceren dan jelly of TPR. Een speeltje voor €5 dat claimt van "siliconen" te zijn: dat klopt niet. Een belachelijk lage prijs is altijd een rode vlag als het gaat om materiaalkwaliteit.

Je seksspeeltje schoonmaken: per materiaal

• 100% siliconen zonder motor: Koken (5–8 minuten) of 10% bleekwateroplossing. Voor dagelijks gebruik: zeep en water volstaat.
• Siliconen met motor of elektronica: afvegen met vochtig doekje + zeep of seksspeeltjesreiniger. Nooit onderdompelen, tenzij expliciet waterproof.
• Glas, roestvrijstaal, keramiek: vrijwel alles kan: koken, vaatwasser, desinfectiemiddel, zeep en water.
• ABS-plastic: Zeep en water of seksspeeltjesreiniger. Niet koken, dat tast het plastic aan.
• TPE/TPR: Grondig wassen met zeep en water na elk gebruik. Volledig laten drogen. Nooit delen zonder condoom. Vervangen na maximaal 8 tot 10 maanden.

Bewaar je speeltjes droog, bij voorkeur in een stoffen zakje of apart doosje, niet losjes bij elkaar in een la, zeker niet als je zowel siliconen als TPR-speeltjes hebt.

Samengevat: de vuistregels voor veilige seksspeeltjes

• Kies voor intern gebruik altijd voor 100% siliconen, glas, roestvrijstaal of keramiek
• Vermijd jelly, PVC, vinyl, rubber en CyberSkin-achtige materialen volledig
• TPE en TPR zijn niet giftig maar wél poreus en instabiel. Gebruik het eigenlijk alleen voor de penis en vervang regelmatig
• Een "siliconenblend" bestaat niet als veilig materiaal, altijd een misleidende term
• Labels als "ftalatenvrij" of "body safe" zijn niet wettelijk gewaarborgd
• ISO 3533:2021 is de eerste internationale norm voor seksspeeltjes, een mijlpaal, maar nog niet verplicht
• De EU GPSR (december 2024) versterkt de algemene productveiligheid, maar er is nog geen specifieke seksspeelgoedwetgeving in Europa
• Koop bij gespecialiseerde winkels, zoals je deze vindt op onze steun tess tesst-pagina.
• Reinig je speeltjes na elk gebruik en gooi ze weg bij de eerste tekenen van scheuren, vlekjes of vreemde geuren
• Twijfel over een speeltje dat je al hebt? Doe de vlamtest

Het klinkt als veel, maar in de praktijk valt het mee: koop bij een goede winkel, kies een merk met een solide reputatie, en houd het bij siliconen, glas of metaal voor intern gebruik. Dan heb je meteen de meeste zorgen van tafel.

---

Bronnen

Een belangrijk deel van de informatie in dit artikel is gebaseerd op het onderzoek van Dangerous Lilly, gepubliceerd op dangerouslilly.com/toxictoys. Verder raadpleegden we:

• ISO 3533:2021: Sex toys: Design and safety requirements for products in direct contact with genitalia, the anus, or both. International Organization for Standardization / Zweedse Instituut voor Normalisering (SIS), gepubliceerd 29 september 2021. iso.org/standard/79631.html
• Verordening (EU) 2023/988: General Product Safety Regulation (GPSR), van toepassing per 13 december 2024. EUR-Lex samenvatting
• Europees Parlement: Antwoord op parlementaire vraag over regelgeving seksspeeltjes (december 2023). PDF
• Kemikalieinspektionen (Zweedse Chemicaliëndienst): Tillsyn av sexleksaker (2017). PDF rapport
• Deens Ministerie van Milieu: onderzoek naar chemische stoffen in seksspeeltjes (gepubliceerd via Tantus Inc.)
• Smitten Kitten / Badvibes.org: labresultaten seksspeeltjestests (2006, herbeoordeling 2014)